Mazı Meşesi (Q. İnfectoria)

Fagaceae (Kayıngiller) familyasının bir cinsi olan meşelerden iki türünün Quercus infectoria Oliv. ve Q. macrolepis Ky. nin memleketimiz için büyük ekonomik değeri vardır. Q.infectoria Oliv.’in iki alt türü ülkemizde bulunmaktadır. Q. infectoria subsp. infectoria (Syn:Q. thirskana C. Koch, Q. ivsitania sensu et Boiss., Q.infectoria Qliver subsp. glabra Q. Schwarz) ve Q.infectoria Oliver subsp. Boissieri (Reuter) Q.Schwarz (Syn; Q.petiolaris Boiss.&Heldr.) dir. Mazı meşesi ülkemizde 121.604 ha’lık bir alanda yayılış gösterir. Tahmini potansiyeli 572.400 kg/yıl’dır. 

Bitkiye mazı meşesi denilmesine neden olan mazılar, bu bitkinin tomurcukları içerisine mazı arıları (Cynips galleae-tinctoria) tarafından açılan kanala bırakılan yumurtalardan çıkan kurtların salgılarının tomurcuğun dokusunda yaptığı etki sonucu, tomurcukların deforme olmasıyla meydana gelen patolojik ürünlerdir. Yumurtaların etrafında ince zarlı yağ maddeleri, şeker ve proteince zengin bir beslenme tabakası ile koruyucu tabaka meydana gelir. Meşe mazısı (Galla Quercina) 1,5-2 cm. çapında küremsi şekilli çoğunlukla kısa saplı, çıplak ve üzeri gayri muntazam pürüzlüdür. Mazıları kullanılmaktadır. Mazılar % 60-70 arasında gallik tanen, % 2-4 gallik asit, ellagik asit, nişasta, şeker ve kalsiyum oksalat içerir. Gallik asidin esterleri de ilaç sanayiinde geniş kullanım alanı bulur. Kimya sanayiinde tannik asit elde edilmesinde önemli bir ham maddedir. % 60-70 oranında sepi maddesi içerdiğinden boya mürekkep, çivit imalinde fiksatör olarak kullanıldığı gibi kıymetli bir madde olmasından ötürü sumak yaprakları ile sepilenen derilere toz haline getirilen mazıların serpilmesi suretiyle derilerin ikinci kez sepilenmesinde kullanılır.

İlaç sanayiinde ise tanenden elde edilen tannik asit özellikle veterinerlikte dâhilen kullanılan ishal kesici ilaçların bileşimine girmekte, ender olarak kanamalarda kan kesici özelliğinden yararlanılmaktadır. Kumaş ve yünlerin boyanmasında, deri tabaklanmasında kullanılmaktadır. İshal ve kanamaları durdurucu drog özelliklerine sahiptir. 

TSE tarafından hazırlanan 1001 sayılı standardı mevcuttur. En önemli döviz kaynaklarımızdan olan mazılar, başta Rusya, Belçika, Lüksemburg, Tunus olmak üzere birçok ülkeye ihraç edilmektedir.

Quercus_infectoria.JPG
Fotoğraf Kaynağı: Orman Genel Müdürlüğü BİYOD Veritabanı