Geven (Astragalus spp.)

Fabaceae (Leguminosae) (Baklagiller) familyasının bir cinsi olan Astragaluslar bir veya çok yıllık, genellikle odunsu bitkilerdir. Ülkemizde kitre zamkı veren Astragalus türleri; A.aureus Willd, A.gummifer Lab., A.kurdicus Boiss. (Syn: A.stromatades Bunge) ve A.microcephalus Willd.’dir. Bitkinin ülkemizde yayılış alanı 25.970 ha. dır. Tahmini potansiyeli ise 203.100 ton/yıl’dır. 

Dal ve gövdesinin patolojik değişikliği sonucunda gövdesinde açılan yaralardan sonra sızan “kitre zamkı” adı verilen madde kullanılmaktadır. Suda bekletildiğinde şişerek pelteleşen kitre bir polisakkarit karışımıdır. Suda çözünen kısmını, bir karbonhidrat bileşiği olan “taragacantin”, suda çözünmeyen kısmını da bassaron teşkil eder. Bassaron daha komplike yapıya sahip bir madde olup, zamkın % 60-70’ini oluşturur. Zamkın geri kalan kısmının % 8-10’unu arabin, %2-3’ünü nişasta, % 3’ünü selüloz ve bazı mineral maddeler oluşturmaktadır. Bugün için ezacılıkta süspansiyon, tablet, pastil vs.nin imalinde kullanılmaktadır. Ayrıca kâğıt endüstrisinde de yapıştırıcı, tekstil endüstrisinde de aprelemede ve kumaşlara parlaklık verilmesinde yararlanılmaktadır. TSE tarafından 523 sayılı standardı yapılmıştır. Odun dışı orman ürünleri içinde önemli döviz kaynaklarımızdan biri olan kitre, Almanya, ABD ve Fransa başta olmak üzere yaklaşık 14 ülkeye ihraç edilmektedir.

Astragalus_hirsutus.JPG

Astragalus_onobrychis.JPG

Astragalus_vulnerariae.JPG
Fotoğraf Kaynağı: Orman Genel Müdürlüğü BİYOD Veritabanı