Censiyan (Gentiana lutea)

Gentianaceae (Centiyangiller) familyasının bir cinsi olan Gentiana’ların birçok türünden birisi de Gentiana lutea L.’dir. Halk arasında censiyan ya da küşad olarak bilinen bu türün ülkemizde en yaygın bulunan tür olduğu halde uzun yıllardır yapılan hatalı ve aşırı toplama nedeniyle nesli tükenmeye yüz tutmuştur. Kullanılan kısımları dal, yaprak ve soğanlarıdır. Ülkemizde 90 ha. lık bir alanda yayılış yapar. Tahmini potansiyeli 4.230 ton/yıl’dır. 

Censiyan köklerinden glikozitler, gentianin isimli bir alkoloit, uçucu ve sabit yağ, tanen ile mumsu bir madde elde edilir. İyi bir ilaç hammaddesi olan censiyan kökleri hazım sistemi sinirlerini uyararak iştah açması nedeni ile iştah şuruplarının imalinde kullanılır. Kandaki kırmızı ve beyaz küreciklerin miktarını artırdığından kan hastalarına karşı hazırlanan ilaçların terkibine girdiği gibi kan yapıcı şurupların yapımında da kullanılır. Drog özellikleri ise, iştah açıcı, kan yapıcı, ateş düşürücü, mide ve barsak ifrazatını artırıcı, antiseptik olarak sayılabilir. TSE tarafından hazırlanmış bir standardı bulunmamaktadır. Dış ticareti için tarife pozisyonu verilmemiş olup, diğerleri adı altında toplanan grupta değerlendirilmektedir. Doğadan toplananların ihracatı yasaklanmıştır.

Gentiana_lutea.jpg

Foto. Kaynağı: http://flora.nhm-wien.ac.at