Adaçayı (Salvia spp.)

Lamiaceae (Ballıbabagiller) familyasının bir cinsi olan Salviaların, ülkemizde yaklaşık 90 türünün bulunduğu bilinmektedir. S.officinalis L., S.cretica L., S.triloba L. (Syn: S. fruticosa Miller), S.sclarea L. (S.officinalis doğal olarak bulunmamakta kültürü yapılmaktadır.) yaygın olarak yetişen türlerdir. Yaprakları kullanılmaktadır. Ada çaylarının türlerine göre etken maddeleri ve bulunma oranları değişmektedir. Salvia officinalis L.‘nin destilasyonu sonucunda acı bir madde olan pikrosalvin, saponin, kateşik tanen ve %1-2,5 oranında uçucu yağ elde edilir. Sarımsı yeşil renkli uçucu yağın ise, %30-50’si thujon, %15’i sineol ve %10 kadarı da borneol’dur. Salvia triloba L.’nin yapraklarında ise; triterpenler, salvigenin ve halk arasında “elma yağı” adı verilen %3 oranında uçucu yağ elde edilir. Bu yağda da %61,8 oranında sineol bulunur.

Ülkemizde 193.726 ha. alanda yayılış gösterir. Tahmini potansiyeli 1.247.761 kg/yıl’dır. Sanayideki kullanım alanı; ilaç sanayiinde gargaralar ve şurupların bileşimine girerek boğaz ağrıları ve iltihaplarına karşı kullanıldığı gibi, dezenfektan, antiseptik olarak, bunun yanında mide ve barsak spazmlarını çözücü ilaçların yapımında değerlendirilir. Kozmetik sanayiinde de geniş kullanım alanı bulunmakta, özellikle dinlendirici banyo köpüklerinin imalinde kullanılmaktadır. Drog olarak özellikleri, yatıştırıcı, midevi, idrar söktürücü, terletici, dinlendirici, ağız ve boğazlarda antiseptik, dezenfektan özellikleri vardır. TSE tarafından hazırlanan 4281 sayılı standartta adı çayı iki sınıfa ayrılmaktadır. Ada çayının başta İtalya, Fransa, Suudi Arabistan olmak üzere birçok ülkeye ihracatı yapılmaktadır.

Salvia_hypergeia.JPG
Salvia_multicaulis.JPG
Fotoğraf Kaynağı: Orman Genel Müdürlüğü BİYOD Veritabanı